عن لیث بن ابی‌سلیم، عن عبدالله بن الحسن، عن امه فاطمه بنت الحسین، عن ابیها، عن امه فاطمه ابنه رسول‌الله صلی الله علیه و آله خیار کم الینکم مناکبه و اکرمهم لنسائهم.

حضرت فاطمه دختر رسول خدا فرمود: بهترین شما کسی است که از همه فروتن‌تر باشد و زنانشان را بیشتر گرامی دارد.

فاطمه‌الزهرا علیهاالسلام بهجه قلب المصطفی صلی الله علیه و آله. ص 273 به نقل از دلائل‌الامامه، ص 7.

قالت فاطمه علیهاالسلام: من اصعد الی الله خالص عبادته اهبط الله الیه افضل مصلحته.
حضرت فاطمه‌زهرا علیهاالسلام فرمود: هرکس که عبادت خالصانه‌ی خود را برای خداوند بالا فرستد، خداوند، آنچه بهتر و بیشتر در جهت صلاح او است برایش فرو می‌فرستد.

بحارالانوار، ج 71، ص 184، ح 44، به نقل از تفسیر امام حسن عسکری علیه‌السلام.

عفت، مسأله‌ای فراتر از حجاب است و حجاب صحیح یکی از نمونه‌های آن است. عفت، یک حالت درونی و انگیزه‌ای برای خویشتن‌بانی و هرزگی گریزی است که جلوه‌های آن در نگاه‌کردن، گام برداشتن، سخن گفتن و پوشش، ظاهر می‌شود.
عفت، از ارزش‌های پذیرفته شده‌ی جهان و تاریخ است؛ حتی در سرزمین‌هایی که حجاب به عنوان یک ارزش پذیرفته نیست.
هم اکنون نگاهی به اوج عفتمندی در شخصیت بزرگ بانوی اسلام، حضرت زهرا علیهاالسلام بیفکنیم و درس‌های عفاف و حجاب را از این اسوه‌ی زنان بیاموزیم.
در پاسخ به این پرسش پیامبر صلی الله علیه و آله که چه چیزی برای زن بهتر از هر چیز است؟ حضرت زهرا علیهاالسلام فرمود: بهترین چیز برای زن این است که نه او مردی را ببیند و نه مردی او را ببیند.
«ان رسول‌الله قال: أخبرونی أی شی‌ء خیر للنساء. قالت فاطمه علیهاالسلام: أن لایرین الرجال ولا یراهن الرجال… »
و نیز به هنگام ورود مرد نابینا حضرت زهرا علیهاالسلام از حضور در نزد نابینا پرهیز می‌کند و خود را پشت پرده و یا دیواری پنهان می‌سازد و در پاسخ پیامبر صلی الله علیه و آله که می‌پرسد: چرا دخترم، از نابینا حجاب و پرده می‌گیری؟ می‌گوید: من که او را می‌بینم و وی بوی مرا استشمام می‌کند. آنگاه رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: گواهی می‌دهم که تو پاره‌ی تن من هستی.
استأزن أعمی علی فاطمه علیهاالسلام فحجبته فقال رسول‌الله صلی الله علیه و آله لها: لم حجبتیه و هولا یراک؟ فقالت علیهاالسلام: ان لم یکن یرانی فانی أراه و هو یشم الریح. فقال رسول‌الله صلی الله علیه و آله: أشهد أنک بضعه منی.
این روایات که بازگوکننده‌ی عفاف زهرا علیهاالسلام است اوج این خصلت پسندیده را در حضرت نشان می‌دهد.
گفتنی است که: حجاب در این روایت عبارت از پوشیدن بدن با چادر و مانند آن نیست. در این روایت، حجاب به معنای عدم حضور نزد نامحرم است. چیزی که در این آیه‌ی سوره‌ی احزاب آمده است:
«و اذ سألتموهن متاعا فأسالوهن من وراء حجاب.»  این حجاب، همان عدم ارتباط مستقیم زن و مرد نامحرم با هم است.

ادامه »

بی‌تردید، خطبه‌ی حضرت زهرا علیهاالسلام یک اثر شکوهمند و بدیع ادبی است و کالبدشناسی ادبی آن نیاز به کارشناسی ادیبانه دارد تا صنایع ادبی آن مشخص گردد. ایراد چند خطبه، حضرت زهرا علیهاالسلام در شمار زنان سخنور جهان قرار داد. و همه‌ی کسانی که زنان سخنور را در جهان شناسایی کرده‌اند، بر این نکته تأکید دارند. و این بیانگر عظمت ادبی و بلاغی سخن آن حضرت است. لیکن باید توجه داشت که این خطبه‌های ارجمند ادبی در بحرانی‌ترین شرایط روانی، عاطفی، سیاسی، و اجتماعی القاء شده است. و خطباء بزرگ هنگامی می‌توانسته‌اند خطابه‌ای بلاغی پدید آورند که در آرام‌ترین شرایط باشند.

شرح خطبه‌ی حضرت زهرا علیهاالسلام (فارسی، چاپی) الیاس شریفی اشکوری

رخدادهای آینده‌ی دنیا توسط جبرئیل برای حضرت گفته شده است و آن حضرت، همه را برای امام علی علیه‌السلام گفته‌اند و حضرت علی علیه‌السلام این مجموعه را نگاشته‌اند.
از این مجموعه‌ی ارزشمند که با نام مصحف فاطمه علیهاالسلام و یا کتاب فاطمه علیهاالسلام شناخته می‌شود، بخشی توسط فرزندان او از امامان اهل‌بیت علیهم‌السلام برای مسلمانان بازگو شده است.
این کتاب در نزد امامان علیهم‌السلام بوده و برخی از شیعیان هم این کتاب را دیده‌اند. مصحف فاطمه علیهاالسلام به دلیل اشتمالش بر همه‌ی حوادث و رخدادهای آینده‌ی دنیا یکی از منابع علوم ائمه علیهم‌السلام محسوب می‌شود.
در ارتباط با این کتاب بزرگ روایات ما اطلاعاتی این چنین به ما می‌دهند:
«حماد بن عثمان گوید: از امام صادق علیه‌السلام شنیدم فرمود: در سال یکصد و بیست و هشت ملحدانی ظاهر می‌شوند چرا که در مصحف فاطمه علیهاالسلام خوانده‌ام.
حماد گوید: به امام گفتم: مصحف فاطمه چیست؟ حضرت فرمود: پس از رحلت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله حزن و اندوهی حضرت فاطمه علیهاالسلام را فرا گرفت که جز خدا نمی‌داند. خداوند فرشته‌ای را پیش حضرت فاطمه علیهاالسلام فرستاد تا با او سخن گوید و تسلی غمش باشد حضرت زهرا علیهاالسلام حضور فرشته را به امام علی علیه‌السلام گفتند. امیر مؤمنان علی علیه‌السلام به وی گفتند: آن زمان که حضور فرشته را احساس کردی و صدایش را شنیدی مرا در جریان بگذار. از آن پس حضرت امیر آنچه را که فاطمه علیهاالسلام از آن ملک می‌شنیدند و برای امام علی علیه‌السلام بازگو می‌کردند می‌نوشتند، تا این که مجموعه‌ی آن یک کتاب شد. (مصحف فاطمه علیهاالسلام همین کتاب است) امام علیه‌السلام فرمودند که: این کتاب، حاوی حلال و حرام الهی نیست در این کتاب علم آینده‌ی جهان است.»
«… قلت و ما مصحف فاطمه؟ قال: ان الله تبارک و تعالی لما قبض نبیه صلی الله علیه و آله دخل علی فاطمه من وفاته من الحزن ما لا یعلمه الا الله عزوجل فأرسل الیها ملکا یسلی عنها غمها و یحدثها فشکت ذلک الی أمیرالمؤمنین علیه السلام فقال لها: اذا أحسست بذلک و سمعت الصوت قولی لی فأعلمته فجعل یکتب کلما سمع حتی أثبت من ذلک مصحفا قال: أما انه لیس من الحلال و الحرام و لکن فیه علم ما یکون [10] »
فضیل گوید: خدمت امام صادق علیه‌السلام رسیدم حضرت فرمود: ای فضیل، می‌دانی پیش از آمدن تو در چه نگاه می‌کردم؟ گفتم: نه. حضرت فرمود: کتاب فاطمه را نگاه می‌کردم. هر پادشاهی که در زمین به حکومت می‌رسد با نام و نام پدر در این کتاب آمده است… [11] .
و باز در روایتی دیگر می‌خوانیم:
یکی از یاران امام صادق علیه‌السلام پرسید:… مصحف فاطمه چیست؟ حضرت، پس از یک سکوت طولانی فرمودند:… حضرت فاطمه علیهاالسلام پس از پیامبر خدا هفتادوپنج روز عمر کردند و بسیار بر پدر خویش محزون بودند. جبرئیل می‌آمد و او را بر غم پدر تسلیت می‌گفت و آرامش می‌داد و از پدر و موقعیت او بدو خبر می‌داد و نیز او را از آنچه در آینده، درباره‌ی نسلش اتفاق می‌افتد باخبر می‌ساخت و امام علی علیه‌السلام این مجموعه را می‌نوشت. این مصحف فاطمه است. [12] .
به گفته‌ی امام خمینی قدس‌سره این روایت بالاترین فضیلت و مقام را برای زهرا علیهاالسلام بیان می‌دارد. شخصیت والای فاطمه علیهاالسلام تا پایه‌ایست که جبرئیل برای تسلی وی می‌آید و او را در جریان حوادث آینده‌ی جهان قرار می‌دهد.
امام صادق علیه‌السلام فرمود:… در نزد ما مصحف فاطمه علیهاالسلام است و آنان نمی‌دانند مصحف فاطمه چیست. پرسیدم مصحف فاطمه چیست؟ حضرت فرمود: کتابی است که سه برابر قرآن است و در آن یک کلمه از قرآن نیست. (مطلب دیگری در آن آمده است.) [13] .
با ترجمه‌ی این چند روایت، به اجمال ذهن شما خواننده‌ی ارجمند را با عظمت مصحف فاطمه علیهاالسلام آشنا ساختیم. به گفته‌ی مرحوم شیخ آقابزرگ تهرانی در الذریعه «مصحف فاطمه، از ودایع امامت است و آنگونه که روایات بازگو می‌کند هم اکنون نزد مولایمان امام زمان علیه‌السلام است». [14] .
فاطمه‌ی زهرا علیهاالسلام دارنده‌ی چنین علم بی‌کرانه است و توسط جبرئیل از همه‌ی رخدادهای آینده‌ی جهان باخبر است. چیزی که در این پایه برای بسیاری از انبیای الهی نیز فراهم نیامده است. مصحف زهرا علیهاالسلام از منابع ارزشمند علوم امامان اهل‌بیت علیهم‌السلام به شمار می‌رود.

10حقیقت جاویدان (فارسی، چاپی) محمدباقر ملبوبی
11- حماسه‌ای بی‌نظیر در کنار بستر زهرا علیهاالسلام (فارسی، چاپی) محمدحسین بروجردی
12- حماسه‌ی بزرگ (فارسی، چاپی) آیه الله ناصر مکارم شیرازی
13- حماسه‌ی جاوید کوثر (فارسی، چاپی) اداره‌ی کل امور تربیتی آموزش و پرورش تهران
14- خطابه‌ی فاطمه‌ی زهرا علیهاالسلام (فارسی، چاپی) علامه حاج میرزا خلیل کمره‌ای

سوره‌ی کوثر، جلالت حضرت فاطمه علیهاالسلام (فارسی، چاپی) عباس راسخی نجفی
 سوگنامه‌ی فدک، شرح خطبه‌ی حضرت فاطمه علیهاالسلام (فارسی چاپی) سید محمدتقی نقوی

سخنرانی‌های صدیقه طاهره علیهاالسلام در مسجد پیامبر با حضور مهاجر و انصار و نیز در بستر شهادت در جمع زنان مهاجر و انصار، گویای اوج آگاهی و بینش و بلندای مقام علمی آن حضرت است.
یک نگاه به خطبه‌ی حضرت در مسجد نشان خواهد داد که این معصومه‌ی مطهره از چه علم و آگاهی‌ای برخوردار است. خطبه‌ی آن حضرت را در همین کتاب با ترجمه و فهرست واژه‌ها و نکاتی پیرامون آن خواهیم خواند. ما بر این باوریم که همه‌ی دلدادگان آن حضرت، باید با سرتاسر این خطبه آشنا شوند و همچون گذشته این خطبه را فرا گیرند، بخوانند و بیاموزند، حفظ کنند. و بیش از این شرح و تفسیر آن بپردازند. در محافل و مجالس و کلاس‌ها از آن بهره گیرند و مهمتر از این که آن را در دنیا بگسترانند و همه‌ی برادران و خواهران مسلمان سنی را از آن مطلع سازند.
به یقین هر مسلمان منصفی که با زندگی حضرت زهرا علیهاالسلام آشنا شود و حوادث پس از پیامبر را بررسی و در این خطبه تأمل کند حقیقت را خواهد یافت و هم فریاد با زهرا علیهاالسلام خواهد شد.

 السقیفه و الفدک (عربی، چاپی) ابوبکر احمد بن عبدالعزیز جوهری محمدهادی امینی

فهم درست دین، شناخت حق و زمان آگاهی از ویژگی‌های حضرت صدیقه‌ی طاهره علیهاالسلام است.
شرایط سیاسی- اجتماعی پس از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بسیار پیچیده و حساس بود. از یک سو، نیروهای خارجی زخم خورده، در انتظار مرگ این رسالت عظیم با پدید آمدن درگیری‌های داخلی بودند، از سوی دیگر، توده‌های مسلمان هنوز با ژرفای معارف اسلامی آشنا نشده بودند و عده‌ای نیز در درون خویش، نفاق را پنهان کرده بودند، گرایش‌های عمیقی به جاهلیت و کفر داشتند و کینه‌ی ژرف خویش را برای فرارسیدن فرصت‌های مناسب پنهان می‌کردند. دسته‌بندی‌های مهاجر و انصار و مرزبندی‌های قبیله‌ای، همه زمینه‌های بسیار خطرناکی برای بروز یک درگیری مسلحانه و نابودکننده بود. حضرت زهرا علیهاالسلام با رعایت همه‌ی این مصالح عمومی و دینی و حاکمیت را رسوا ساخت و امامت و ولایت را تبیین کرد.
روشنگری در چنان شرایط تیره‌ای، شناخت عمیق سیاسی می‌خواست و درک ژرف دینی و دلسوزی برای اسلام.
حضرت زهرا علیهاالسلام روشنگری دینی و ستیز سیاسی خویش را چنان استوار، بنیان نهاد که اسلام دچار بحران و سقوط نگردد، ولی حاکمیت رسمیت یافته نیز، به عنوان حاکمیت حق، پذیرفته نشود.
حضرت زهرا علیهاالسلام نشان داد که غصب، حاکمیت دارد و حقیقت ندارد. امامت، حاکمیت ندارد و حقانیت دارد.
از اینرو شیوه‌های سیاسی حضرت زهرا علیهاالسلام بسیار قابل ملاحظه است. او چون عایشه به جنگ حقیقت، امامت و… نرفت. همان‌گونه که چون بسیاری از زنان نامدار آن زمان، ساکت و بی‌تفاوت نماند. و چون زبیر نیز با شمشیر و بدون درک موقعیت، به ستیز نپرداخت.
او بزرگترین حامی عدالت، امامت و حقانیت بود و سخت‌ترین دشمنان حاکمیت غاصب و رسمیت یافته. لیکن ستیز و حمایت او در اوج حکمت و تدبیر بود. اشک را برگزید و خطبه را؛ تبیین حقایق را انتخاب کرد و دفن و تشییع پنهان را. تا بدون جنگ سرخ، مظلومیت خویش و امامت مغصوب را اعلان کند. او انقلابی سبز آفرید، نه شورشی سرخ. و سرانجام فرهنگ مبارزه با نیروی‌های به ناحق حاکم را، آنگاه که رویارویی نظامی، ثمربخش نباشد، به ما آموخت.
خطبه‌ی زهرا علیهاالسلام را بنگرید که چگونه از معارف دینی سخن می‌گوید. اساس و اصول دین را چگونه شناخته و شروع انحراف را چگونه سریع دریافته، و بالاتر این که: چگونه از آینده‌ی وخیم این انحراف، پرده برداشته است.
با ما همراه شوید تا با این ارزش‌ها بیشتر آشنا شویم و پای‌بندی زهرا علیهاالسلام را به آن بنگریم و تجلی این اصول ارزشمند را در زندگی حضرت بیابیم؛ آنگاه این نمونه‌ی والا را اسوه‌ی نیک خویش بسازیم.
در پایان بر خود لازم می‌دانم که از الطاف حضرت استاد آیه‌الله سید محمدحسن مرتضوی لنگرودی دام ظله العالی که همه کتاب را ملاحظه فرمودند و در بخش‌های گوناگون کتاب راهنماییم کردند و با مقدمه‌ی پرمحتوای خویش بر غنای کتاب افزودند سپاسگزاری و قدردانی کنم استاد بزرگواری که سالها از درس‌هایش توشه می‌گیرم و از اخلاق و اخلاص و رهنمودهایش بهره‌مند می‌شوم. خداوند سایه بلند پایه‌ی معظم له را بر سر ما مستدام بدارد.
و نیز باید که از سرور بزرگوار جناب حجةالاسلام و المسلمین حاج شیخ حسن عرفان دامت برکاته نیز تشکر کنم چرا که بر نگارش کتاب نظارت بسیار داشته و راهنمایی‌های ایشان در سراسر کتاب دستگیرم بوده است ویرایش و ویراستاری کتاب نیز لطف این عزیز بزرگوار است.
و از بزرگ برادرم حجه‌الاسلام و المسلمین حاج شیخ احمد احمدی دامت برکاته معاونت فرهنگی، پژوهشی انتشارات امیر کبیر تشکر دارم که با تلاش ایشان در فرصت کوتاه این کتاب به چاپ رسید و در اختیار خوانندگان محترم قرار گرفت. گفتنی است که ثواب این زاد راه فرهنگی را به روح پدرم حضرت حجه‌الاسلام و المسلمین حاج شیخ محمد حسینیان فضائلی قدس سره و حاج دائی عزیزم حضرت استاد مرحوم شیخ علی صفائی حائری قدس سره تقدیم می‌کنم هم او که نمونه‌اش در سرتاسر زندگی‌ام کمتر دیده‌ام و از دست دادنش شکیبم را برده است.
از خداوند می‌طلبم که این اثر را سودمند قرار دهد و با قبول آن بر من منت نهد و افتخار فهم درست دین و پای‌بندی به آن در زندگی و دفاع از حریم دین را به من عنایت کند.

زخم خورشید: کاوشی در زندگی حضرت زهرا علیه‌السلام

مهدی حسینیان قمی

حتی یک مورد مخالفت، عصیان و نافرمانی از زهرا علیهاالسلام در زندگی مشترک با امام علی علیه‌السلام دیده نشد. هرگز دروغ، خیانت و درگیری از وی سر نزد. خود بر این هماهنگی، همدلی و همسویی تصریح دارد. او سعی داشت بنابر سفارش پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از شوهرش امام علی علیه‌السلام چیزی نخواهد، مباد که از توان ایشان بیرون باشد. هر چه که حضرت به خانه می‌آورد به همان اکتفا می‌کرد.
آن چنان ستوده و آراسته به کمال بود که در دل امام علی علیه‌السلام جای داشت به گونه‌ای که نگاه به او غم و درد را می‌زدود.
فاطمه علیهاالسلام اسوه‌ی رفتار درست در برابر شوهر است. آنچه نیاز و توقع روانی، عاطفی و معنوی شوهران را در زندگی مشترک برآورده می‌کند تا برای سرپرستی از خانواده، دلگرم باشند و به اداره‌ی بایسته‌ی زن و فرزندان خویش همت گمارند.
امروز طغیان علیه شوهر و ناسازگاری با او در اختیار او نبودن چه بسا ارزش تلقی می‌شود؛ آنچه از دیدگاه فاطمه علیهاالسلام یک ضدارزش است.
در روزگار ما، برخی زنان به دلیل هوسرانی و راه‌یابی ضدارزش‌ها، شوهران خویش را رها ساخته‌اند و از کانون خانواده در حقیقت بریده‌اند. دل به خانه و زندگی و همراهی با شوهر نمی‌دهند و نگاه به دیگران دارند.
بنابراین، زهرا علیهاالسلام در این ارزش‌ها اسوه‌ی زنان ماست، زیرا این ارزش‌ها پایدار و جاودانه و جهانی است.
پیروی از زهرا علیهاالسلام می‌طلبد که زنان ما این‌گونه باشند. از سوی دیگر، مردان نیز باید راه امام علی علیه‌السلام را بروند. آنان هم باید خواسته‌های همسران خویش را درک کنند و مانند امام علی علیه‌السلام او را جبر و اکراه به کاری وادار نکنند.
با تحقق این ارتباط محبت‌آمیز و واقع بینانه بین زن و شوهر، اسوه‌ی زندگی مشترک ما، زندگی زهرا و علی علیهماالسلام خواهد بود. و خانواده‌های ما هم بدون نزاع و درگیری و باصفا و محبت اداره می‌گردد. چیزی که آرمان هر انسان پای‌بند به ارزش‌هاست.

بحارالأنوار، ج 43، ص 81، ح 3، به نقل از علل الشرایع.

ساده‌زیستی، دل را صفا می‌دهد و زندگی را رونق باطنی می‌بخشد و درست‌کاری و پای‌بندی به ارزش‌ها را در انسان تقویت می‌کند.
ساده‌زیستی، هنر مسلمانی است که می‌خواهد در دنیا برای آخرت خویش کارکند و اهداف بلند دیگری جز دنیا و خوشگذرانی برایش مطرح است. ساده‌زیستی سیره‌ی انسانی است که می‌خواهد آزاد زندگی کند و ایمان و پای‌بندی خویش را به ارزش‌ها و مبانی دینی از دست ندهد.
ما در این کوتاه سخن نمی‌خواهیم از حقیقت ارزشمند ساده‌زیستی پرده برگیریم و آثار ارجمند این سیره‌ی پاکان را بازگو کنیم و بر این باوریم که انسان‌ها ارزش ساده‌زیستی را در زندگی، کم و بیش یافته‌اند و می‌دانند که چگونه ساده‌زیستی، انسان و زندگی او را دگرگون می‌سازد و آن را به حقیقت بایسته و شایسته‌ی خویش نزدیک می‌کند.
در نگاهی کوتاه به زندگی زهرا علیهاالسلام این ارزش والا را مشخصا در اوج می‌بینیم. باید به زهرا علیهاالسلام تأسی جست و از دنیا فاصله گرفت و ساده‌زیستی را شعار خویش ساخت و آثار و برکات تأسی به این برترین اسوه را دید.

بحارالانوار، ج 43، ص 189، ح 19.