تواضع، یکی از موضوعات علم اخلاق اسلامی است که بیشتر خصلت های پسندیده از این سرمایه بزرگ سرچشمه می گیرند. مرحوم نراقی در معراج السعادة، در تعریف تواضع می گوید:
تواضع، عبارت است از شکسته نفسی که نگذارد آدمی خود را بالاتر از دیگری ببیند و لازمه آن، رفتار و گفتاری است که دلالت بر احترام دیگران می کند.
این فضیلت اخلاقی مانند دیگر صفات اخلاقی، دارای افراط و تفریط و حد وسط است. حد افراط، تکبر و حد تفریط، پذیرش ذلت و پستی و حد وسط آن تواضع است. آنچه ستایش شده است و فضیلت محسوب می شود، همان کوچکی کردن بدون پذیرش ذلت و پستی است.
هرجا فروتنی ما سبب خواری و ذلّت ما و سوء استفاده دیگران شود ـ و هر كاری كه این پیامد منفی را داشته باشد نظیر تملّق گویی و طمع ورزی ـ ممنوع است؛ زیرا آبرو، شخصیت و عزّت مۆمن، حقّ الهی است، نه كالایی در دست خود انسان كه حراجش كرده، بگذارد كه بی جهت از دست برود.

صفحات: 1· 2· 3· 4· 5· 6